Coraz więcej szkół i przedszkoli interesuje się uważnością. To dobry kierunek, pod warunkiem że nie traktujemy jej jako kolejnego punktu w planie lekcji ani sposobu na „uspokojenie klasy”. Doświadczenie i badania pokazują jasno: uważność w edukacji zaczyna się od dorosłych.
Najpierw nauczyciel
Nauczyciel, który sam jest przemęczony i napięty, nie nauczy dzieci spokoju, nawet z najlepszym scenariuszem zajęć. W amerykańskim badaniu programu CARE, w którym uczą się uważności i regulacji emocji sami nauczyciele, uczestnicy zgłaszali mniejszy stres, a obserwatorzy odnotowali bardziej wspierający klimat emocjonalny w ich klasach (Jennings i in., 2017). Spokojny dorosły jest najważniejszym narzędziem dydaktycznym.
Lekcja z badania MYRIAD
To nie powód, by rezygnować. To wskazówka, jak robić to dobrze: zacząć od kadry, wprowadzać praktyki stopniowo, nie oczekiwać cudów po kilku lekcjach.
Praktyki do klasy
Minuta ciszy na początek lekcji
Po dzwonku: wszyscy siadają, stopy na podłodze, przez minutę słuchają dźwięków w sali i za oknem. Nauczyciel ćwiczy razem z uczniami. Na koniec jedno pytanie: Co usłyszałeś? Pomaga przejść z przerwy do pracy.
Termometr emocji (przedszkole i młodsze klasy)
Rano dzieci pokazują na prostej skali lub obrazkach, jak się czują. Bez komentowania i oceniania. Dzieci uczą się rozpoznawać i nazywać emocje, a nauczyciel wie, z czym przychodzą.
Trzy oddechy przed sprawdzianem
Przed rozdaniem kartek: trzy spokojne oddechy z wydłużonym wydechem. 20 sekund, które pomagają wyjść z trybu napięcia.
Jak zacząć w placówce
- Zainteresowani nauczyciele zaczynają od własnej praktyki, np. kursu dla dorosłych.
- Kilka krótkich praktyk w klasie, zawsze dobrowolnie i z udziałem nauczyciela.
- Informacja dla rodziców: czym jest uważność, a czym nie jest (nie jest religią ani terapią).
- Obserwacja i rozmowa: po kilku tygodniach sprawdzić, co działa, a co nie.
GOM Instytut Uważności a edukacja
Od lat prowadzimy zajęcia uważności dla dzieci i młodzieży oraz treningi dla dorosłych, w tym dla osób pracujących z dziećmi. Prowadzi Zbigniew Mielke, Certyfikowany Karuna Trainer. Jeśli myślisz o programie dla swojej szkoły lub przedszkola, napisz do nas.
- Uważność dla dzieci
- Trening Umiejętności Społecznych z Uważnością
- Trening uważności online dla dorosłych
Źródła
- Jennings, P. A. i in. (2017). Impacts of the CARE for Teachers program on teachers’ social and emotional competence and classroom interactions. Journal of Educational Psychology, 109(7), 1010–1028.
- Kuyken, W. i in. (2022). MYRIAD. Evidence-Based Mental Health, 25(3), 99–109.